aktualizowano: 2019-03-09 15:55 Odsłon: 117

Słownik pojęć i symboli liturgicznych

C, jak… ceremonia (obrzęd, ryt)

Obrzęd to zespół działań, ceremonii w konkretnym działaniu liturgicznym, w sakramentach, w błogosławieństwach, poświęceniach. Człowiek jest szczególnie wymagający w odniesieniu do rytów. Są one szkołą mądrości, choć i pozwalają uniknąć familijności, niebezpieczeństwa przywłaszczania sobie sacrum, a w odniesieniu do celebransa zaskakiwania uczestników zgromadzenia nieprzewidzialnymi sytuacjami, arbitralnością (kaprysami) sprawującego liturgię.

Ceremonie pełnią rolę savoir vivre’u w liturgii. Wszelkie ceremonie są dla człowieka, nie odwrotnie. Respektowanie ceremonii jest świadectwem jakości celebracji, przewodniczyć liturgii to także przewidywać. Nie należy absolutyzować ceremonii, nie oddzielać ich od teologii. Niekiedy ceremonię nazywa się rytem w znaczeniu pojedynczego aktu, np. ryt polania głowy dziecka wodą. Częściej wyrażenie „ryt” odnosi się do caeremoniae (ceremonie). Przepisy dotyczące sposoby sprawowania liturgii określano mianem Ordines. W papieskie rezydencji w Awinionie (XV w.) zaczęto je nazywać ceremoniami (pisownia łac. caeremonia lub caerimonia, etymologia nieustalona, być może od sanskryckiego kar – czynić, wykonywać i prefiksu mon – rzecz uczyniona, tj. święta, lub etruskiego cerinu sacrum). Istnieje także wersja wywodzenia terminu ceremonia od etruskiego miasta Caere, w którym Rzymianie składali święte przedmioty z ich świątyń po zajęciu Rzymu przez Galów; a także od cereis munia – ofiary składane z wielką podniosłością bogini Cares (święto Cerealia, procesja w białych szatach, składanie przez rolników kłosów po żniwach).

W Starym Testamencie stosunkowo często mowa jest o ceremoniach (Kpł, Wj, Lb, Pwt). Chrystus nie odrzucił ich całkowicie, lecz zachowywał (por. J 9,6; 20, 22). Chrześcijanie przejęli szereg ceremonii z życia dworskiego – cesarskiego, z kultu cesarzy. Średniowiecze interpretowało ceremonie alegorycznie, Sobór Trydencki stworzył Kongregację Rytów z troski o jakość ceremonii. W okresie baroku nastąpił rozkwit ceremonii, mimo że reformatorzy byli wielce krytyczni w odniesieniu do ceremonii. Z kolei w okresie Vaticanum II zaznaczyły się tendencje minoryzowania ceremonii, wyrażane niekiedy w stwierdzeniu: nie rubryki (rubeus – czerwony), lecz nigriki (Niger – czarne czcionki).

Nie należy utożsamiać ceremonii z rytem. Obrzęd, ryt obejmuje bowiem działanie połączone z odpowiednią formułą (np. chrzest – polanie wodą głowy z wypowiedzeniem formuły chrzcielnej); ryt to zespół działań (albo pojedyncze działanie) wyrażające pewne wartości, ekspresję wiary. 

 

aktualizowano: 2019-03-09 15:55
cofnij drukuj do góry
Wszystkich rekordów: