Ogłoszenia

W piątek na godz. 19.00
do salki pod plebanią zapraszamy młodzież chętną
współtworzyć duszpasterstwo młodzieży naszej parafii.

czytaj więcej »

Kącik liturgiczny

aktualizowano: 2018-01-27 20:11 Odsłon: 328

Słownik pojęć i symboli liturgicznych

A, jak… aureola (nimb, gloria, mandorla)

Nimb (łac. nimbus – chmura), świetlista otoczka wokół istot boskich i świętych w ich przedstawieniach plastycznych, odzwierciedlająca emanowane przez te istoty światło duchowe. Posiada takie znaczenie jak aureola. Motyw nimbu wykształcił się w buddyzmie, w Grecji związany ze światłem boskości. Rzymianie kontynuowali tradycje Greków, za pośrednictwem sztuki Wschodu i antyku przejęty został w IV w. przez sztukę chrześcijańską.

W sztuce późnego cesarstwa rzymskiego nimb towarzyszył wizerunkom cesarzy i konsulów, częsty na mozaikach antycznych, stelach nagrobnych, nimb posiadali bogowie Olimpu. Podkreślał on różnice pomiędzy tymi, którzy są „poza”, a żyjącymi.

Nimb stał się w pewien sposób międzynarodowy, dlatego przejęli go także chrześcijanie. Spotkać go można w katakumbach, na mozaikach, amuletach, lampach itp., ale chrześcijanie nadawali mu nowe znaczenie. Będą Czcigodny (PL 91, 408-411) podkreślał nowość chwały (corona aurea), nową pieśń, jaką zbawieni będą śpiewać Barankowi (Ap 14, 3), Tomasz z Akwinu (IV Sententiae 49, 5, 5; Supplementum 96) wskazywał na wyraz gloria essentialis – stąd predylekcja do stosowania wyrażenia aureola.

Kreśląc nimb nad głową konkretnej postaci (II i III w.), chrześcijanie nie chcieli powiedzieć, że zdobyła ona czystość moralną, szczególną wiedzę czy świętość, wyrażali tylko różnicę pomiędzy osobami, swój podziw dla działania, nie zaś dla natury czy charakteru. Od IV w. z nimbem ukazywany jest Chrystus, a od V w. Madonna, apostołowie i inni święci. Dopiero w X w. honorowani nimbem byli i Abraham, i Abel, i Mojżesz, a nawet ścigający Żydów faraon.

Należało oczywiście dokonać rozróżnienia pomiędzy nimbem otaczającym Chrystusa a analogicznym otaczającym apostołów. Dlatego nimb związany z Chrystusem znaczony był szczególnymi symbolami, które wyrażały szacunek i adorację Chrystusa przez Jego wyznawców. W nimbie znaczono litery alfabetu greckiego Alfa, Omega (Α Ω) lub O ΩN, czyt. ho On – Ten, który jest. Nimb otaczający całą postać Chrystusa lub Maryi określa się mianem gloria lub aureola, w formie natomiast migdała – mandorla, z późnołacińskiego amandula, mugdala, gr. amygdale.

U podstaw biblijnych znaczenia wyrażenia aureoli (nimbu) leży także chwała – gloria. Biblia wiele mówi o chwale Boga. Chwałę tę pojmowano jako promieniowanie wokół osoby boskiej. Z Wj 24, 17 dowiadujemy się, że chwała Boża ukazała się Izraelitom jako „ogień pożerający na szczycie gór”. Prorok Ezechiel z kolei określa chwałę jako blask świecący jak rozlany kruszec (Ez 8, 2-3); por. opisy zstępowania Mojżesza z góry Synaj, kiedy promieniowała jego twarz (Wj 34, 29-35; por. 2Kor 3, 7), opis Przemienienia Pańskiego, zmartwychwstania Chrystusa, Maiestas Domini. Aureola to rodzaj tworzenia aury subtelnej, analogia do perfum.

Graficznie doprowadziło to do tworzenia wokół postaci linii – promieni pozłacanych, nazywanych chwałą.

Nimb przyjmował następujące formy: promienisty, krzyżowy, trójkątny, czworoboczny, prostokątny. W chrześcijaństwie prawdopodobnie od 321 r. jako pierwsza przedstawiona jest z nimbem Helena, matka Konstantyna (Helena nobilissima femina).

Nimb w postaci trójkąta występował wyłącznie w przedstawieniach Trójcy Świętej i Boga Ojca. Trzy boki trójkąta oznaczały Trójcę. Czworoboczny nimb stosowany był w przypadku osób świętych, kanonizowanych lub wyróżniających się pobożnym życiem.

W IV w. Chrystus otrzymuje nimb, a w V w. aniołowie oraz święci. Malarze niderlandzcy zrezygnowali z nimbu wokół postaci świętych w przekonaniu, że nie jest to wyraz nadnaturalnego światła, lecz zwykły konwencjonalny atrybut, podobnie czynili Jan van Eyck oraz Filippo Lipia. Rembrandt w 1654 r. ukazuje Maryję bezpośrednio przed oknem, przez które padają promienie słońca, w ten sposób Maryja otoczona jest nimbem naturalnym. Przedstawienia postaci z nimbem naturalnym były jednak wyjątkiem.

Stawia się pytanie, dlaczego w Kościele katolickim maluje się aureole wokół głowy świętego. Protestanci tego nie czynią. Odpowiedź zawiera się w stwierdzeniu, że protestanci nie uznają kanonizacji czy wstawiennictwa świętych. Akcentują przede wszystkim Chrystusa. Kościół katolicki uważa natomiast, że święci nie zaciemniają obrazu Boga, nie stanowią konkurencji dla Jego czci, przeciwnie – ukazują Go jak nikt inny. Każdy święty jest odblaskiem i odbiciem Chrystusa; w każdym jak gdyby na nowo Bóg staje się człowiekiem, ponieważ osiąga on to, czym powinien być każdy człowiek, mianowicie „drugim Chrystusem” (por. Listy św. Pawła). Świętość istnieje tylko przez Chrystusa. 

aktualizowano: 2018-01-27 20:11
Wszystkich rekordów:
Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Stanisława BM w Szczecinie
ul. Kolorowych Domów 2, 70-781 Szczecin, tel. , fax.
2013 © Wszelkie prawa zastrzeżone