Ogłoszenia

«Jeszcze wiele mam wam do powiedzenia, ale teraz znieść nie możecie. Gdy zaś przyjdzie On, Duch Prawdy, doprowadzi was do całej prawdy. Bo nie będzie mówił od siebie, ale powie wszystko, cokolwiek usłyszy, i oznajmi wam rzeczy przyszłe. On Mnie otoczy chwałą, ponieważ z mojego weźmie i wam objawi. Wszystko, co ma Ojciec, jest moje. Dlatego powiedziałem, że z mojego weźmie i wam objawi». J 16, 12 - 15
 
czytaj więcej »

Kącik liturgiczny

aktualizowano: 2019-04-27 12:15 Odsłon: 113

Słownik pojęć i symboli liturgicznych

P, jak… paschał (świeca paschalna, symbol zwycięstwa Chrystusa nad śmiercią)

Bogactwo symboliki światła najbardziej uderza w liturgii Wigilii Paschalnej – tej chyba najpiękniejszej liturgii Kościoła: niesienie paschału, zawołanie Lumen Christi (Światło Chrystusa), zapalanie świec, światło jako pierwszy dar, czytania, śpiew Psalmu 139: „Noc jak dzień zajaśnieje” (11). Każdy poranek może być porankiem zmartwychwstania, dom – domem światła, płomienia.

Szkoda, że w dobie techniki za mało wykorzystujemy naturalne światło w przestrzeni liturgicznej, najczęściej tylko ze względów praktycznych. Razi brak podkreślenia stołu słowa Bożego (ambona), przecież ze słowa Bożego płynie światłość, która „w ciemnościach świeci”.

Paschał, świeca paschalna, nazwa łacińska cereus, pochodzi od łacińskiego słowa cera -  wosk.

Paschał winien bowiem być wykonany z wosku. W tekście orędzia paschalnego wspomniana jest „kolumna woskowa”, „owoc pracy pszczelego roju”. Święty Hieronim naśmiewał się z diakonów, że mimo piękna wykonywania Exultetu inspirują się Wirgiliuszem (Georgiki IV, 200), śpiewając bardziej o pszczole niż o Chrystusie (Epistola 18, PL 30, 182). Orędzie wielkanocne (Exultet) – wykonywane jest przy blasku świecy paschalnej – cerus psachalis.

Symbolika paschału

  1. Paschał jest symbolem Chrystusa zmartwychwstałego. Przy błogosławieniu wody chrzcielnej paschał wstawia się do wody w nawiązaniu do zstąpienia Jezusa w wody Jordanu, które uświęcił.
  2. Jest też symbolem Ducha Świętego – Amalary z Metzu wyjaśniał, że zanurzenie paschału w wodzie oznacza Ducha Świętego (Liber officialis I, 26, Opera Liturgica Omnia, t. II, Studi e testi 139, Vatican 1948, s. 236 i 238).
  3. Durand z Mende (Rationale  VI, LXXX, 5, nota 5) podaje nieco dziwną interpretację, którą skrytykował Marie-Dominique Chenu (Antropologie et liturgie, LMD nr 12(1947), 59). Durand w knocie upatruje duszę Chrystusa w wosku – ciało, w świetle – boskość.
  4. Obrzęd błogosławienia paschału przewiduje właczenie pięciu symbolicznych ziaren (grana) – symbolizujących pięć ran Chrystusa.
  5. Paschał niesiony od miejsca poświęcenia (ogniska) do kościoła w uroczystej procesji nawiązuje do kolumny – słupa ognia, który towarzyszył Hebrajczykom (Wj 13, 21) podczas wędrówki przez pustynię do Ziemi Obiecanej. Symbolizuje także światło Chrystusa, dzięki któremu możemy interpretować Pisma – tak uważał Amalary z Metzu (De eccelesiaaticis officiis IV, XVII, PL 105, 1033D-1034A). Podobnie wypowiadał się Durand – światło Chrystusa poprzedza nas, przygotowuje drogę do nieba.
  6. Ta ostatnia symbolika uwyraźnia się, gdy stawia się paschał przy trumnie podczas pogrzebu.
  7. Przy chrzcie wręcza się nowo ochrzczonym świece zapalone od paschału, wypowiadając słowa: „Przyjmijcie światło Chrystusa”.

Paschał zapala się podczas liturgii od Wigilii Paschalnej aż do Pięćdziesiątnicy paschalnej, poza okresem paschalnym winien znajdować się przy chrzcielnicy, zapalany podczas udzielania chrztu, podobnie w obrzędzie pogrzebu.

W średniowieczu pojawiło się i zachowane jest także współcześnie ozdabianie paschału krzyżem, literami alfabetu greckiego Alfa i Omega. Wpisywanie daty roku wiąże się z rachubą roku od Paschy. Może być dodane pięć ziaren kadzidła (ryt zrodził się z nieporozumienia, z incendium – zapalanie świecy zrozumiano jako kadzidło – incensum).

Paschał wnoszony jest do kościoła z trzykrotnym śpiewem Lumen Christi (Światło Chrystusa), w jego świetle rozbrzmiewa orędzie paschalne, Exultet, paschał zanurza się w obrzędzie poświęcenia wody chrzcielnej. Żaden wykład nie zastąpi empirycznego przeżycia liturgii światła.

Wyrazistość symboliki paschału obrazuje ustawianie paschału przy trumnie w czasie liturgii pogrzebowej.

 

aktualizowano: 2019-04-27 12:15
Wszystkich rekordów:
Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Stanisława BM w Szczecinie
ul. Kolorowych Domów 2, 70-781 Szczecin, tel. , fax.
2013 © Wszelkie prawa zastrzeżone