Apokalipsa św. Jana (c.d.)
3, 1-6 Sardes
Pomimo swej reputacji Kościół w Sardes obumiera. Nie zagraża mu opozycja, ale apatia, obojętność i samozadowolenie.
w. 2: Chrześcijanin poświadcza autentyczność swojej wiary sposobem życia. Nie zbawią go wypowiadane słowa, zob. Mt 7, 21.
3, 7-13 Filadelfia
W tym liście, jak w liście do Smyrny, nie ma słowa nagany. Sadząc po tych listach najwyższy poziom duchowy reprezentowały Kościoły, które raczej nie należały do największych, sprawiających najlepsze wrażenie czy cieszących się najlepszym prestiżem. Chrystus otwiera drzwi do skutecznego działania (8 i 1 Kor 16, 9) nie przed silnymi, ale przed tymi, którzy są Mu wierni.
3, 14-22 Laodycea
Najgorsza jest sytuacja Kościoła, który jest tak zadowolony z samego siebie, że zupełnie nie zdaje sobie sprawy ze swojego prawdziwego stanu. Jest on tak odległy od tego, jaki powinien być, że Jezus stoi na zewnątrz niego i puka do drzwi, aby przyjęli Go do swojego życia ci, którzy nazywają siebie chrześcijanami (20). Ten list jest pełen lokalnego kolorytu. Laodycea wzbogaciła się na operacjach finansowych i na produkcji wyrobów wełnianych (17-18), szczyciła się swoją szkołą medyczną i słynęła z balsamu leczącego choroby oczu (18). Woda na potrzeby mieszkańców pochodziła z gorących źródeł leżących w pewnej odległości od miasta, tak że była już letnia, kiedy docierała do celu (16). Kościół był taki sam jak woda – letni.
4 Jan i jego wizja nieba
Sceneria zmienia się: od tego, co dzieje się na ziemi, do tego, co dzieje się w niebie. Jan zawsze widzi życie ziemskie w perspektywie wieczności. Tak więc obraz „wojujących” Kościołów ustępuje miejsca wysublimowanej wizji tronu wszechwładnego Boga. Wszystko tutaj poświadcza Jego moc i chwałę, Jego absolutną wierność (3; zob. Rdz 9, 12-17) i czystość (białe szaty, mieniące się, przezroczyste „morze”). „Starcy” reprezentujący Jego wierny lud łączą się ze „zwierzętami”, które symbolizują całe stworzenie, w oddawaniu czci Bogu.
Cztery zwierzęta (6): istoty podobne, ale nie identyczne z cherubami Ezechiela (Ez 1 i 10).
(„Przewodnik po Biblii”, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 1997 r.)