Ogłoszenia

„Nikomu nie bądźcie nic dłużni, poza wzajemną miłością. Kto bowiem miłuje bliźniego, wypełnił Prawo. Miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Przeto miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa” (Rz 13, 8. 10)

czytaj więcej »

Aktualności

aktualizowano: 2019-08-20 21:31 Odsłon: 104

Wakacyjna pocztówka

Cerkiew Trójcy Świętej i greckokatolicki klasztor Bazylianów w Wilnie

Imponująca, ale jakże zniszczona świątynia mieści się w zespole budynków sakralnych w Wilnie, przy ul. Ostrobramskiej (Aušros Vartu gatvė). Obecnie administrowana jest przez greckokatolicki Zakon Bazylianów Świętego Jozefata.

Historia tego miejsca sięga XIV w. - tak wskazują kronikarskie zapisy. Ze sporą jednak dozą braku precyzji, gdyż powstanie drewnianej cerkwi w tej lokalizacji datuje sią na okres między 1349 a 1392 r. Akt ów dokonał się z inicjatywy żony wielkiego księcia litewskiego Olgierda, Julianny Twerskiej. Według prawosławnej tradycji świątynia miała upamiętniać egzekucję męczenników wileńskich w 1347 r. Męski monaster powstał przy cerkwi najprawdopodobniej w końcu XIV w. i do końca XVI w. był najważniejszym prawosławnym ośrodkiem zakonnym w Wielkim Księstwie Litewskim. W początkach wieku XVI Konstanty Ostrogski sfinansował jego całkowitą przebudowę, w tym wzniesienia nowej, murowanej już świątyni.

Po zawarciu Unii brzeskiej, tj. połączenia w 1596 r. Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, czego skutkiem było to, iż część duchownych prawosławnych i wyznawców prawosławia uznała papieża za głowę Kościoła i przyjęła dogmaty katolickie, zachowując bizantyjski ryt liturgiczny i jednocześnie podział społeczności prawosławnej na zwolenników unii – unitów i przeciwników – dyzunitów oraz wzrost niechęci wiernych prawosławnych do Polski i polskości, monaster Trójcy Świętej stał się przedmiotem ostrego sporu między właśnie prawosławnymi a unitami. Rozstrzygnięto go dopiero w 1609 r. przez sąd królewski na korzyść tych drugich. Mnisi, którzy nie pogodzili się z postanowieniami unii, założyli w bliskiej okolicy klasztoru nowy monaster Świętego Ducha w Wilnie.

Ciekawostka:

- obydwie wspólnoty przez kilkanaście lat prowadziły, poprzez publikację pamfletów i broszur, polemikę prawosławno - unicką.

Z czasem organizacja klasztoru Trójcy Świętej upodabniała się do modelu życia w klasztorach rzymskokatolickich. Po 1761 r. klasztor został przebudowany według projektu Glaubitza – wnętrze jego cerkwi poddano gruntownej latynizacji, wzniesiono nowa bramę wjazdową, zwaną Wrotami Bazyliańskimi.

Po rozbiorach Polski, gdy Wilno znalazło się w granicach Imperium Rosyjskiego, klasztor bazylianów działał początkowo bez przeszkód. W 1823 r. władze carskie zarekwirowały zakonnikom część kompleksu z przeznaczeniem na więzienie, w którym przetrzymywano następnie m.in. członków filaretów i filomatów, polskich działaczy niepodległościowych.

Ciekawostka:

- członkiem Towarzystwa Filomatycznego był także Adam Mickiewicz.

Od 1839 r. monaster Trójcy Świętej znajdował się w rękach mnichów prawosławnych, zaś od roku 1845 na jego terenie działało prawosławne seminarium duchowne. W latach 60. XIX w. całość zabudowań przebudowano, by zatrzeć wprowadzony przez bazylianów zlatynizowany wygląd klasztoru, zastępując go architekturą bizantyjsko – rosyjską.

W 1915 r. mnisi z klasztoru Trójcy Świętej udali się na bieżeństwo (po polsku: wygnanie). Tylko dwóch wróciło z niego do Wilna. W latach 1919 – 1937 oprócz nich w piwnicach klasztoru zamieszkiwały także mniszki z monasteru św. Marii Magdaleny w Wilnie. Większość obiektów zajmowało prawosławne seminarium duchowne, białoruskie instytucje kulturalne i edukacyjne, zaś od 1929 r. wileński oddział Towarzystwa Literatów Polskich, opiekujący się zrekonstruowaną celą, w której w 1823 r. więziony był Adam Mickiewicz. Pomieszczenie to, zwane w nawiązaniu do III części Dziadów Celą Konrada, było miejscem prestiżowych spotkań twórców literatury (Śród Literackich). Po 1937 r. prawosławni mnisi i mniszki opuścili kompleks, zaś cerkiew została zamknięta.

Po II wojnie światowej klasztor został przekazany Instytutowi Inżynierów Budownictwa, cerkiew pozostawała nieczynna i ulegała stopniowej dewastacji. Po rozpadzie ZSRR obiekty odzyskała rzymskokatolicka diecezja wileńska, sprowadzając do nich ponownie bazylianów z Ukrainy. Podjęto wówczas remont cerkwi i monasteru, stopniowo przywracając świątynię do użytku liturgicznego, wstawiając zupełnie nowe wyposażenie. Pomieszczenia klasztorne częściowo nadal należą do uczelni, w części zostały zaadaptowane na hotel. Od 2009 r. w dobudowanym do cerkwi budynku eksponowana jest wystawa poświęcona pobytowi Adama Mickiewicza w Wilnie i rekonstrukcja Celi Konrada (dawna cela znalazła się na terenie hotelu).

Dziś wnętrze świątyni w dalszym ciągu poddawane jest procesom remontowym, zakrojonym zresztą na dość znaczną skalę. Jednak sprawowana jest już w niej liturgia, w której dane nam było przez krótki czas współuczestniczyć.

Zapraszamy do GALERII

 

aktualizowano: 2019-08-20 21:31
Wszystkich rekordów:
Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Stanisława BM w Szczecinie
ul. Kolorowych Domów 2, 70-781 Szczecin, tel. , fax.
2013 © Wszelkie prawa zastrzeżone