Ogłoszenia

Najlepsza modlitwa to ta, która zawiera najwięcej miłości.” bł. Karol de Foucauld
czytaj więcej »

Aktualności

aktualizowano: miesiąc temu Odsłon: 20

Wakacyjna pocztówka

Cerkiew Trójcy Świętej i greckokatolicki klasztor Bazylianów w Wilnie

Imponująca, ale jakże zniszczona świątynia mieści się w zespole budynków sakralnych w Wilnie, przy ul. Ostrobramskiej (Aušros Vartu gatvė). Obecnie administrowana jest przez greckokatolicki Zakon Bazylianów Świętego Jozefata.

Historia tego miejsca sięga XIV w. - tak wskazują kronikarskie zapisy. Ze sporą jednak dozą braku precyzji, gdyż powstanie drewnianej cerkwi w tej lokalizacji datuje sią na okres między 1349 a 1392 r. Akt ów dokonał się z inicjatywy żony wielkiego księcia litewskiego Olgierda, Julianny Twerskiej. Według prawosławnej tradycji świątynia miała upamiętniać egzekucję męczenników wileńskich w 1347 r. Męski monaster powstał przy cerkwi najprawdopodobniej w końcu XIV w. i do końca XVI w. był najważniejszym prawosławnym ośrodkiem zakonnym w Wielkim Księstwie Litewskim. W początkach wieku XVI Konstanty Ostrogski sfinansował jego całkowitą przebudowę, w tym wzniesienia nowej, murowanej już świątyni.

Po zawarciu Unii brzeskiej, tj. połączenia w 1596 r. Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, czego skutkiem było to, iż część duchownych prawosławnych i wyznawców prawosławia uznała papieża za głowę Kościoła i przyjęła dogmaty katolickie, zachowując bizantyjski ryt liturgiczny i jednocześnie podział społeczności prawosławnej na zwolenników unii – unitów i przeciwników – dyzunitów oraz wzrost niechęci wiernych prawosławnych do Polski i polskości, monaster Trójcy Świętej stał się przedmiotem ostrego sporu między właśnie prawosławnymi a unitami. Rozstrzygnięto go dopiero w 1609 r. przez sąd królewski na korzyść tych drugich. Mnisi, którzy nie pogodzili się z postanowieniami unii, założyli w bliskiej okolicy klasztoru nowy monaster Świętego Ducha w Wilnie.

Ciekawostka:

- obydwie wspólnoty przez kilkanaście lat prowadziły, poprzez publikację pamfletów i broszur, polemikę prawosławno - unicką.

Z czasem organizacja klasztoru Trójcy Świętej upodabniała się do modelu życia w klasztorach rzymskokatolickich. Po 1761 r. klasztor został przebudowany według projektu Glaubitza – wnętrze jego cerkwi poddano gruntownej latynizacji, wzniesiono nowa bramę wjazdową, zwaną Wrotami Bazyliańskimi.

Po rozbiorach Polski, gdy Wilno znalazło się w granicach Imperium Rosyjskiego, klasztor bazylianów działał początkowo bez przeszkód. W 1823 r. władze carskie zarekwirowały zakonnikom część kompleksu z przeznaczeniem na więzienie, w którym przetrzymywano następnie m.in. członków filaretów i filomatów, polskich działaczy niepodległościowych.

Ciekawostka:

- członkiem Towarzystwa Filomatycznego był także Adam Mickiewicz.

Od 1839 r. monaster Trójcy Świętej znajdował się w rękach mnichów prawosławnych, zaś od roku 1845 na jego terenie działało prawosławne seminarium duchowne. W latach 60. XIX w. całość zabudowań przebudowano, by zatrzeć wprowadzony przez bazylianów zlatynizowany wygląd klasztoru, zastępując go architekturą bizantyjsko – rosyjską.

W 1915 r. mnisi z klasztoru Trójcy Świętej udali się na bieżeństwo (po polsku: wygnanie). Tylko dwóch wróciło z niego do Wilna. W latach 1919 – 1937 oprócz nich w piwnicach klasztoru zamieszkiwały także mniszki z monasteru św. Marii Magdaleny w Wilnie. Większość obiektów zajmowało prawosławne seminarium duchowne, białoruskie instytucje kulturalne i edukacyjne, zaś od 1929 r. wileński oddział Towarzystwa Literatów Polskich, opiekujący się zrekonstruowaną celą, w której w 1823 r. więziony był Adam Mickiewicz. Pomieszczenie to, zwane w nawiązaniu do III części Dziadów Celą Konrada, było miejscem prestiżowych spotkań twórców literatury (Śród Literackich). Po 1937 r. prawosławni mnisi i mniszki opuścili kompleks, zaś cerkiew została zamknięta.

Po II wojnie światowej klasztor został przekazany Instytutowi Inżynierów Budownictwa, cerkiew pozostawała nieczynna i ulegała stopniowej dewastacji. Po rozpadzie ZSRR obiekty odzyskała rzymskokatolicka diecezja wileńska, sprowadzając do nich ponownie bazylianów z Ukrainy. Podjęto wówczas remont cerkwi i monasteru, stopniowo przywracając świątynię do użytku liturgicznego, wstawiając zupełnie nowe wyposażenie. Pomieszczenia klasztorne częściowo nadal należą do uczelni, w części zostały zaadaptowane na hotel. Od 2009 r. w dobudowanym do cerkwi budynku eksponowana jest wystawa poświęcona pobytowi Adama Mickiewicza w Wilnie i rekonstrukcja Celi Konrada (dawna cela znalazła się na terenie hotelu).

Dziś wnętrze świątyni w dalszym ciągu poddawane jest procesom remontowym, zakrojonym zresztą na dość znaczną skalę. Jednak sprawowana jest już w niej liturgia, w której dane nam było przez krótki czas współuczestniczyć.

Zapraszamy do GALERII

 

aktualizowano: miesiąc temu
Wszystkich rekordów:
Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Stanisława BM w Szczecinie
ul. Kolorowych Domów 2, 70-781 Szczecin, tel. , fax.
2013 © Wszelkie prawa zastrzeżone